Zanieczyszczenia powietrza

Stany skupienia zanieczyszczeń powietrza

Zanieczyszczenia stałe: pyły, dymy. Powstają na obszarach przemysłowych, w pobliżu dróg, podczas pożarów.

Zanieczyszczenia gazowe: tlenki węgla, tlenki siarki, tlenki azotu, ozon. Powstają w wyniku spalania paliw, jako produkty uboczne w przemyśle, podczas erupcji wulkanów.

Zanieczyszczenia ciekłe: aerozole, zawieszone w powietrzu drobne kropelki cieczy, w których rozpuszczone są szkodliwe substancje

Źródła zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenie powietrza pochodzi z wielu źródeł. Człowiek swoją działalnością doprowadza do wzrostu zanieczyszczenia powietrza:

• transport - w wyniku spalania paliw ciekłych do atmosfery przedostają się: tlenki azotu, tlenki siarki, węglowodory, pyły, tlenki węgla
• ogrzewanie budynków w szczególności węglem i drewnem (pyły, weglowodory, tlenki siarki, tlenki węgla)
• produkcja energii (tlenki azotu, tlenki siarki, tlenki węgla, węglowodory, pyły)
• przemysł (pyły, tlenki azotu, tlenki siarki, metale cięzkie, węglowodory, amoniak)
• działalność rolnicza: amoniak, tlenki azotu, pyły, związki chemiczne, metan
• szkodliwa działalność człowieka: spalanie odpadów, wypalanie traw, palenie węglem w starych piecach
• wzrost liczby ludności 

Zanieczyszczenia powietrza powstają również na skutek procesów naturalnych takich jak

• wybuchy wulkanów (popioły, tlenki siarki,
• naturalne pożary lasów, stepów
• procesy biologiczne zachodzące na terenach bagiennych
• erozja gleby (pyły i cząstki różnych substancji unoszące się z pyłem)

Substancje zanieczyszczające powietrze

Główne substancje zanieczyszczające powietrze to

• cząstki stałe (PM)
  Znane też jako pył zawieszony, są to drobne cząstki stałe lub krople cieczy zawieszone w powietrzu. Zawierają one różne substancje szkodliwe.
• tlenki azotu, tlenki siarki, tlenki węgla,
• ozon (O₃)
• węglowodory.

Skutki zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenia powietrza mają wiele negatywnych skutków, w tym:

Powstawanie smogu

Smog powstaje, gdy powietrze jest zanieczyszczone gazami (np. tlenki siarki, tlenki azotu, siarkowodór, tlenki węgla) oraz cząstkami stałymi (pyłami, sadzami). Smog zawiera wysokie stężenie drażniących, a jednocześnie bardzo szkodliwych substancji, których wdychanie może powodować poważne problemy ze zdrowiem oraz degradację środowiska.

Tworzenie kwaśnych opadów

Kwaśne deszcze powstają, gdy powietrze zanieczyszczone tlenkami siarki i azotu, łącząc się z wodą lub parą wodną zawartą w powietrzu, opadnie z deszczem albo śniegiem na ziemię.

Wzrost efektu cieplarnianego

Efekt cieplarniany jest zjawiskiem naturalnym, które pozwala na utrzymanie odpowiedniej temperatury na Ziemi. Jednakże, działalność człowieka, zwłaszcza emisja gazów cieplarnianych, takich jak dwutlenek węgla i metan, prowadzi do nasilenia tego efektu. To z kolei prowadzi do globalnego ocieplenia, które może mieć wiele negatywnych skutków, takich jak topnienie lodowców, podnoszenie się poziomu mórz i oceanów oraz zmiany klimatyczne.

Niszczenie warstwy ozonowej

Warstwa ozonowa jest niszczona, gdy reaguje z cząsteczkami zawierającymi azot, wodór, chlor lub brom. Ludzie wytworzyli substancje zubożające warstwę ozonową (w szczególności freony), doprowadzając do rozrostu dziury ozonowej. Spadek stężenia ozonu w atmosferze prowadzi do zwiększenia ilości promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi, co może prowadzić do uszkodzenia DNA komórek.

Działania na rzecz ochrony atmosfery ziemskiej

Istnieje wiele działań, które możemy podjąć, aby chronić naszą atmosferę. Należą do nich m.in.

• racjonalne i świadome zakupy
• segregacja i zagospodarowanie odpadów
• oszczędzanie wody oraz dążenie do ponownego wykorzystania wody deszczowej
• wybór ekologicznego sposobu zasilania (np. fotowoltaika)
• używanie toreb wielokrotnego użytku
• ograniczenie wykorzystania plastiku
• zwiększanie powierzchni lasów
• racjonalnie wykorzystywanie surowce i produkty przemysłu

Przyczyny i skutki spadku stężenia ozonu w stratosferze ziemskiej

Przyczyną tworzenia się dziury ozonowej jest niszczenie ozonu w atmosferze przez freony. Są to związki chemiczne, które w wyniku promieniowania ultrafioletowego rozkładają się na węgiel, fluor i chlor. Chlor wchodzi następnie w reakcję z ozonem prowadząc do tworzenia się tlenków i zwykłego tlenu. Spadek stężenia ozonu w atmosferze prowadzi do zwiększenia ilości promieniowania UV docierającego do powierzchni Ziemi, co może prowadzić do uszkodzenia DNA komórek.

Sposoby zapobiegania powiększaniu się „dziury ozonowej”

Aby zapobiec powstawaniu dziury ozonowej, możemy podjąć takie działania jak oddawanie lodówek i innych urządzeń do punktów zbiorczych, wybierać dezodoranty lub inne kosmetyki nie zawierające freonów np. kosmetyki w kulce lub sztyfcie, gdzie nie występują związki szkodliwe.